کاربرد ترانزیستورها { بخش دوم – تقویت کننده ترانزیستوری }

مقدمه

در جلسه قبل بحث کردیم که چگونه یک ترانزیستور میتونه نقش یک کلید رو ایفا کنه. از این لینک میتونید این جلسه رو مطالعه کنید. یکی دیگر از قابلیت های خیلی خوب ترانزیستور، خاصیت تقویت کنندگی اون هست. یک سیگنال با توان پایین رو در ورودی دریافت میکنند و در خروجی سیگنالی با توان بالاتر تحویل میدهند. مثلا یه سیگنال با ولتاژی در رنج میکرو ولت رو به سیگنال در رنج میلی ولت یا ولت تبدیل میکنند. البته ترانزیستورها میتونن جریان رو هم تقویت کنند. مثلا جریانی الکتریکی در حد میکروآمپر رو که به عنوان مثال یک دیود نوری تولید میکنه به جریان های بالاتری تبدیل کنه.

معرفی مدارات پایه تقویت کنندگی

تقویت کننده Push-Pull ولتاژ رو تقویت نمیکنه ( ولتاژ خروجی مقدار از ولتاژ ورودی کمتر هست. ) و فقط جریان رو تقویت میکنه . این نوع تقویت کننده در مدارات دوقطبی بسیار کاربردی هست ( منظور از مدارات دو قطبی مداراتی هستند که هم تغذیه مثبت و هم تغذیه منفی دارند.).

اگه یک مدار تقویت کننده  دوقطبی دارید، تقویت کننده Push-Pull میتونه یک گزینه مناسبی برای طبقه آخر تقویت کننده  شما باشه.

مدار یک آپ امپ : ( همه مدارات بالا در یک مدار)

اجازه بدید به یکی از مدارهای  تقویت کننده کلاسیک که در زیر آورده شده نگاه کنیم. این مدار ، مدار یک آپ امپ ساده هست. فهمیدن نحوه عملکرد دقیق این مدار دشوار هست. داخل آیسی LM3558 دو تا از این مدار وجود داره. اینجا جا داره واقعا بگیم شکل زیر گویای هیچ چیز نیست!

در ادامه قصد داریم یه توضیحاتی کلی رو در مورد این مدار بدیم. البته خیلی دقیق نخواهیم شد چون فهم کامل این مدار از حوصله این بحث خارج هست:

• ترانزیستورهای Q1 و Q2 و Q3 و Q4 در طبقه ورودی هستند. به نظر میرسد در این 4 ترانزیستور ترکیب کلکتور مشترک (ترانزیستورهای Q1 و Q4) درون یک تقویت کننده تفاضلی رو مشاهده میکنیم. فقط شاید شما هم حس کرده باشید که این ترکیب وارونه هست. علتش هم اینه که از ترانزیستورهای PNP استفاده شده. نقش این ترانزیستورها تشکیل طبقه تفاضلی از کل تقویت کننده است.
• Q11 و Q12 طبقه دوم تقویت کننده است. Q11 به صورت کلکتور مشترک و Q12 به صورت امیتر مشترک پیکربندی شده. این دو ترانزیستور سیگنالی که از کلکتور ترانزیستور Q3 میرسه رو بافر میکنند و یک سیگنال با بهره بالا رو میفرستن به طبقه نهایی تقویت کننده.
• Q6 و Q13 جزو طبقه نهایی هستند و حدسش هم خیلی سخت نخواهد بود که این ترانزیستور یک تقویت کننده Push-Pull رو تشکیل دادند ( به خصوص اگه اون مقاومت بین اون ها رو در نظر نگیریم). این طبقه خروجی رو بافر میکنند و باعث میشه خروجی بتونه بارهای بزرگ رو راه اندازی کنه.
• یه سری ترکیبات دیگه هم در این مدار وجود داره که ما اینجا دربارش صحبت نکردیم. ترانزیستورهای Q8 و Q9 تشکیل یک آینه جریان داده اند که به سادگی جریان یک ترانزیستور رو در ترانزیستور دیگری کپی میکنند.

خوب دوستان. این جلسه هم به پایان رسید. مثل همیشه میتونید ما رو در تلگرام و یا اینستاگرام دنبال کنید.