آشنایی با مفاهیم خازن – بخش دوم { ولتاژ و جریان در خازن ها }

مقدمه

سلام دوستان.این جلسه دوم از آموزش خازنها هست.جلسه اول رو میتونید از این لینک بخونید: خازن چیست؟ بدون مقدمه وارد اصل مطلب میشیم.

دوست عزیز ، خواندن این جلسه بدون انجام تمرینات آن و گام به گام پیش رفتن با درس تاثیر چندانی ندارد. لطفا همین الان یک قلم و کاغذ بردارید و گام به گام با محاسبات و مراحل این جلسه پیش بروید تا خودتان به درک عمیقی از این مطالب برسید و یک بار برای همیشه بتوانید الکترونیک را خوب یاد بگیرید و مدارها را دقیق تحلیل کنید.

نحوه عملکرد خازن

موقعی خازنمون به یه باتری وصل میکنیم الکترون ها از قطب منفی به قطب مثبت حرکت میکنن و  بنابراین الکترون ها از قطب منفی باتری میرن به یه سر خازن و باعث میشه که تمام صفحه دارای بار منفی بشه. مقدار زیاد بارهای منفی روی یک صفحه باعث دفع بارهای همنام در صفحه مقابل می شه که این باعث مثبت شدن صفحه مقابل می شه همونطور که میدونید بارهای مثبت و منفی همدیگه رو جذب میکنن ،  اما چون یه دی الکتریک بین اون ها هست همیشه از هم جدا هستن و این مقدار بار برای همیشه روی اون صفحه باقی میمونه (تا وقتی که جایی برای رفتن به اونجا داشته باشن) حضور این بارها باعث ایجاد یه میدان الکتریکی میشه که نتیجه اون ایجاد انرژی پتانسیل الکتریکی و ولتاژ میشه.وقتی شارژهایی از این دست در “خازن” قرار بگیرن باعث میشه خازن انرژی رو توی خودش ذخیره کنه.

 

خازن

 

 

شارژ و دشارژ خازنها
[post_shop]

 

موقعی مقدار شارژ صفحه منفی و مثبت یکی شد اون موقع میگن خازن شارژ شده.خازن میتونه میدان الکتریکی که داره رو حفظ کنه چون بارهای مثبت و منفی همدیگه رو جذب میکنن.یه نکته ای که این وسط وجود داره اینه که اگه این خازنها به طور کامل شارژ شدن دیگه هیچ گونه بار اضافی رو قبول نمیکنن.

حالا اگه این وسط یه مدار واسط ِپیدا بشه که خازن بتونه بارهاش رو انجا تخلیه کنه اون موقع شروع میکنه به دشارژ شدن.عکس زیر شارژ و دشارژ خازن رو به خوبی نشون میده:

 

خازن

 

در مدار بالا ابتدا باتری باعث میشه خازنمون شارژ بشه تا وقتی که به حداکثر ظرفیت شارژ خودش برسه بعد از اون مدار عوض میشه و به یه  led وصل میشه و خازن شروع میکنه به  دشارژ شدن.

محاسبه ولتاژ ، جریان و شارژ خازنها

 

همونطور که توی جلسه قبل هم گفتیم ظرفیت یک خازن به ما میگه که چه مقدار انرژی میتونه توی اون ذخیره بشه.مقدار شارژ ذخیره شده کنونی خازن هم به مقدار باری که روی صفحات اون  ذخیره میشه بستگی داره یا در واقع به پتانسیلی که روی اون صفحات وجود داره. رابطه بین سه تا پارامتری که توی بالا گفتیم(ولتاژ و جریان و بار) به شکل زیر هست:

 

equation-q-c-v

 

ظرفیت یه خازن همیشه ثابت هست پس اگه میخواید یه مقداری بار رو روی خازن ذخیره کنید باید ولتاژ رو دستکاری کنید و طبیعتا هم ولتاژ بیشتر به معنی شارژ بیشتر و ولتاژ کمتر هم شارژ کمتر.

رابطه ی بالا میتونه تعریفی از یک فاراد رو هم به ما بده:

فاراد
یک فاراد به مقدار ظرفیت خازنی گفته میشه که اگه بهش ولتاژ یک ولت رو وصل کنیم یک واحد انرژی(بار(بر حسب کولن)) توی اون ذخیره بشه.

محاسبه جریان عبوری از خازنها در حین شارژ شدن

جریان عبوری از خازنها در حین شارژ به دو پارامتر بستگی داره. 

  • ظرفیت خازن
  • نرخ افزایش یا کاهش ولتاژ

قسمت اول جمله بالا که معلومه.برای قسمت دومش به نظرم لازمه یه سری توضیحات داده بشه:
اگه نرخ افزایش ولتاژ خازنمون خیلی زیاد باشه جریان ذخیره شده توی اون هم زیاد هم.اگه نرخ افزایش کمتر باشه جریان ذخیره شده هم کمتر هست.در نهایت هم اگه ولتاژ ثابت باشه که اصلا  جریانی توش ذخیره نمیشه.

در نهایت میتونید کل توضیحات بالا رو توی رابطه ی زیر ببینید:

current-capacitor

به عنوان مثال ، مدار شکل زیر و نمودار ولتاژی که در این مدار ذخیره میشه رو ببینید:

در واقع با گذشت زمان ، به مرور بار الکتریکی ذخیره شده روی صفحات خازن افزایش پیدا میکنه تا وقتی که ولتاژ دو سر خازن برابر بشه با ولتاژ منبع تغذیه. همونطور که در شکل میبینید این ولتاژ به صورت نمایی افزایش پیدا میکنه و رابطه ولتاژ و زمان به صورت نمایی هست. حالا اجازه بدید برای همین مدار جریان عبوری از خازن رو ببینیم که به چه شکلی تغییر میکنه. 

همونطور که میبینید به مرور زمان جریان عبوری از خازن کاهش پیدا میکنه و از یه جایی به بعد دیگه تقریبا به صفر میرسه. این لحظه همون لحظه ای هست که ولتاژ دو سر خازن با ولتاژ دو سر منبع تغذیه یکی شده و بنابراین اختلاف پتانسیلی وجود نداره. در این حالت طبق رابطه ی گفته شده ، دیگه اختلاف پتانسیلی وجود نداره ، درواقع  عبارت dv/dt برابر صفر میشه و جریانی دیگه از مدار عبور نمیکنه. از نگاهی دیگر در لحظات اولیه جریان زیادی در مدار جاری هست ولی به مرور زمان و با گذشت زمان ( و در واقع در زمان بی نهایت) جریان عبوری از خازن برابر صفر میشه اون موقع دیگه از خازن جریانی نمیگذره. علت این پدیده وجود باتری است که دارای ولتاژ ثابتی است. 

[/post_shop]

خوب اینم پایان این جلسه.اگه انتقاد یا پیشنهادی دارید حتما به ما بگید.چون باعث میشه مطالب کیفیت بالاتری داشته باشن.درضمن اگه میخواید از آخرین اخبار سایت مطلع بشید و یا مطالب منحصر به فرد دیگه ای رو ببینید که در سایت منتشر نمیشن میتونید از لینک های زیر ما رو دنبال کنید:

اشتراک گذاری:
مطالب زیر را حتما بخوانید

23 دیدگاه

به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.

  • با سلام وقتتون بخیر با تشکر از مطالب مفیدتون
    یه سوال داشتم خازن پلی استر قرمز رنگ که روش عددش مشخص نیست چطوری پیدا کنیم،شماتیک رو خازن نوشته01
    01.
    راهنمایی کنین خیلی ممنونم

    • با سلام.
      در مواقعی که در مورد اندازه یک مقاومت یا خازن یا سلف شک دارید ، حتما به فروشندگان قطعات الکترونیکی مراجعه کنید. چون معمولا با قطعات سر و کار دارند و مقدار خازنی که عدد آن هم مشخص نیست را میتوانند تا حدودی با یک خازن مناسب برای شما جایگزین کنند.
      در تصویر ارسالی نیز باید بخش بیشتری از محتوا در دسترس باشد تا به صورت دقیق متوچه نوع مقدار گذاری شویم. اگر این تصویر از کتاب یا مقاله ای گرفته شده است ، آن کتاب یا مقاله را ارایه دهید تا توضیحات مربوطه داده شود.
      موفق باشید.

  • با سلام و تشکر از مطالبتون
    من بیشتر جاها رو متوجه میشم ولی مباحث پایه ام ضعیفه چون رشته ام میکانیکه میشه راهنمایی کنید دید بهتری اگه بخوام داشته باشم باید چیکار کنم,
    برای مثال همین ولتاژ که میگین با اختلاف پتانسیل بین دو نقطه تعریف میکنین یا همان میدان الکتریکی یا مباحث این چنینی برام گنگه لطف کنین راهنمایی کنید مفهومی رو چه جوری بفهمم,
    پیشاپیش از بذل توجه شما تشکر میکنم

  • سلام میشه سریعتر جواب بدین در رابطه ی شارژ خازن چرا e به توان -t/Rc واحد ندارد دو دلیل داره میشه لطف کنین بگین مرسی

    • با سلام. در واقع مساله اصلی ما این است که چرا واحد ثابت زمانی (یعنی RC ) ثانیه است. چون وجود این ثانیه در مخرج و متغیر t در صورت ( که آن هم واحدش ثانیه است) باعث بی واحد شدن عبارت گفته شده می شود. برای این موضوع میتوان مساله را از دو دید زیر نگاه کرد.
      نگاه 1 – میتوانیم از فرمول های اصلی مربوط به واحد ها استفاده کنیم. شکل زیر تجزیه این واحد ها آورده شده است :

      نگاه دومی که ما میتوانیم به مساله داشته باشیم ، استفاده از واحدهای بنیادی SI است. اگر امگا ( واحد مقاومت) و فاراد (واحد خازن) را بر حسب واحد های SI بنویسیم نتیجه به صورت زیر خواهد بود :

  • تقسیم جریان در اتصال موازی خازن ها را چجوری بدست بیاوریم ؟

    • با سلام.در حالت های مختلف مثل دایمی و غیر دایمی فرمول های مختلفی برای تقسیم جریان وجود دارد. به عنوان مثال اگر مدار در حالت دایمی نباشد روابطه به صورت معادله دیفرانسیل می باشند. لطفا بفرمایید مدار شما در چه حالتی می باشد تا توضیحات تکمیلی ارایه شود.
      موفق باشید.

دیدگاهتان را بنویسید